Gündem Postasi

Béla Bartók Kimdir? Hayatı Ve Eserleri

Béla Bartók Kimdir? Hayatı Ve Eserleri
04 Haziran 2018 - 14:23 'de eklendi ve 46 kez görüntülendi.

Macar müziğini evrensel düzeye çıkaran Bartok, Stravinski ve Schönberg’le birlikte modern müziğin üç ustasından biriydi. Kenar mahallelerden birinde üç serseri bir kızı sokaktan adam çevirip getirmesi için zorlarlar. Böylece kızla gelenleri soyup paralarını alacaklardır. Kızın getirdiği yaşlı bir adamla toy bir delikanlı, cüzdanlarından pek bir şey çıkmadığından sokağa defedilirler. Üçüncü “konuk” Mandarin’dir. Mandarin önce çok kapanık, hareketsiz, soğuk durur, kız buzlarını eritmek için dans eder, ama Mandarin büyük bir tutkuyla kızı kucaklayınca kız dehşetle ondan kaçar. Çılgın bir kovalamacadan sonra üç serseri saklandıkları yerden çıkıp Mandarin’e saldırırlar, nesi var nesi yoksa alırlar. Ama bundan sonra ondan kurtulmak kolay olmaz. Adamlar Mandarin’i boğarlar, bıçaklarlar, asarlar ama onun gözleri hâlâ kıza dikilmiştir; bir türlü ölmez. Ancak kesip parçaladıktan ve kız onu kolları arasına aldıktan sonra yaraları kanamaya başlar, ölür. Bela Bartok’un (1881-1945) “Harika Mandarin” adlı tek perdelik balesinin öyküsü bu. 1918-1919 yıllarında Bartök’un müziğinde içsel çatışmaların olduğu bir dönemde yazılmıştı. Ama ancak 1926 yılında Köln’de ilk gösterimi yapıldı. Hemen de “ahlaka aykırı” olduğu gerekçesiyle yasaklandı. Arkasından 1927′de Prag’da oynandı. Ama gene “ahlaka aykırı” olduğu gerekçesiyle yasaklandı. Bartök’un kendi ülkesi olan Macaristan’da ancak 1945′te oynayabildi. Bartök 1899 yılında Budapeşte Müzik Akademisinde müzik öğrenimine başlamıştı. Akademide hem piyanoda hem bestecilikte parlak bir öğrenciydi. Brahms, Liszt, Wagner, Richard Strauss gibi bestecilerin etkisi altındaydı bu ara. 1905′te Piyano ve orkestra için Rapsodisiyle Paris’teki Rubinstein yarışmasına katılmış, ama ödülü bir oyla kaybetmişti. Ayrıca katıldığı piyano yarışmasını da Wilhelm Backhaus (1884-1969) kazanmıştı. Aynı yıl halk müziğiyle de ilgilenmeye başlayan Bartök, 1906 yılında başka bir ünlü Macar bestecisi olan Zoltan Kodaly (1882-1967) ile 20 Macar halk şarkısını yayımladı. bela-bartok 1909 yılında Busoni, kendi yapıtlarını yönetmesi için Bartök’u Berlin’e çağırdı. Ama bu konser de pek başarılı olmadı. Bartok da zaten bir daha hiç orkestra yönetmedi. Macaristan’da kendi yapıtlarını çalacak orkestra olmadığından Kodaly ve başka bestecilerle birlikte bir dernek kurup oda müziği yapıtlarını çaldırdılar. Ama Bartök’un müziği kendi ülkesinde hiç beğenilmedi. Ancak 1917′de “Tahta Prens” balesi, 1918′de tek perdelik operası “Mavi Sakal” Macaristan’da sahnelendi. Ama savaştan sonra kendi ülkesinde değil de, Avrupa’da tanınmaya başlamıştı. 1927′de ABD’de, 1929′da Rusya’da bir konser gezisine çıktı. 1928 yılında Alman müzikolog E. von der Nüll, Bartök üstüne bir konferans vermek için Macaristan’a geldi; 3.Yaylı Çalgılar Dörtlüsü” Philadelphia Oda Müziği Ödülünü kazandı. Ama Macaristan’da hâlâ Akademide piyano öğretmeni olarak biliniyordu. Bu arada Bartök Balkan ülkelerinde ve Yakındoğu ülkelerinde halk müziği araştırmalarını sürdürüyordu. 1932′de Mısır’da, 1936′da Türkiye’de müzik incelemelerinde bulundu, halk müziği örneklerini topladı. Türkiye gezisi sırasında kendisine A.Adnan Saygun yardımcı olmuştu. Topladığı kaynaklardaki gerek ezgi gerek ritm malzemesini müziğinde kullanıyordu. Bu arada eğitici bir niteliği de olan, yani basitten başlayarak gitgide zorlaşan 153 piyano parçasından oluşan “Mikrokosmos”u (1926-1937) yazdı. Sonuncusu 1939 tarihli olan altı tane yaylı çalgılar dörtlüsü, Beethoven’den sonra bu alandaki en büyük başarı olarak bilinir. Macaristan’ın Nazileştirilmesine dayanamayan Bartök 1940 sonbaharında ABD’ye gitti. Orada Columbia Üniversitesinde iki yıl kadar çalıştı. 1945′te kan kanserinden öldü.

Etiketler :
SON DAKİKA HABERLERİ
İLGİLİ HABERLER